استفاده از دستگاه ارت سنج نقش مهمی در تأمین ایمنی سیستم برق ساختمان ها و تأسیسات صنعتی دارد و از بروز خطرات احتمالی جلوگیری می کند. وظیفه ی سیستم ارت انتقال جریان های نشتی و اضافه به زمین و جلوگیری از برق گرفتگی، آتش سوزی و آسیب به تجهیزات الکتریکی است. اما سؤال اصلی اینجاست؛ تست مقاومت زمین چه موقع لازم است و در چه شرایطی باید تست ارت انجام دهیم؟ در ادامه این مقاله به این سؤالات پاسخ خواهیم داد.
چه زمانی باید از دستگاه ارت سنج استفاده کرد؟
یکی از پرسشهای مهم این است که چه زمانی تست ارت انجام دهیم تا تا از عملکرد درست سیستم ارت مطمئن شویم؟ البته پیش از انجام تست ارت، باید بدانیم که دستگاه ارت سنج چیست؟ بهطور کلی زمان تست ارت با ارت تستر به شرایط محیطی و نوع کاربری تجهیزات بستگی دارد. مهمترین زمانهای تست ارت عبارتند از:
۱- تست ارت قبل از بهره برداری از سیستم برق
یکی از مهم ترین زمان های تست ارت با استفاده از دستگاه ارت سنج، پیش از راه اندازی سیستم برق است. در این مرحله بررسی سلامت چاه ارت و اندازهگیری مقاومت زمین باعث میشود که از عملکرد صحیح سیستم حفاظتی مطمئن شده و از بروز خطرات احتمالی جلوگیری شود.
۲- تست ارت پس از اجرای چاه ارت یا الکترود زمین
بعد از اجرای چاه ارت یا نصب الکترودهای زمین، استفاده از دستگاه ارت سنج بسیار مهم است. بدون انجام این تست، نمی توان اطمینان داشت که مقاومت زمین در محدوده ی استاندارد قرار دارد و سیستم ارت به درستی عمل می کند.
۳- تست ارت در پروژه های صنعتی و کارگاهی
در پروژههای صنعتی و کارگاهی که با تجهیزات پر قدرت و جریانهای بالا سر و کار دارند، انجام تست ارت با ارت تستر اهمیت بیشتری دارد. دستگاههای صنعتی، تابلوهای برق و سیستمهای اتوماسیون نسبت به نوسانات و نشتی جریان، آسیب پذیر هستند. به همین دلیل، در این محیطها، تست مقاومت زمین باید مطابق استاندارد تست ارت انجام شود.
علائم و نشانه هایی که نیاز به تست ارت را نشان می دهند
در بسیاری از موارد، خرابی سیستم ارت بهصورت ظاهری قابل تشخیص نیست، اما علائمی وجود دارد که نشان می دهد زمان تست ارت فرا رسیده است و باید با استفاده از دستگاه ارت سنج، بررسی سلامت چاه ارت و سیستم ارت انجام شود. این علائم عبارت اند از:
۱- برق گرفتگی خفیف بدنه ی تجهیزات
یکی از مهمترین علائم خرابی سیستم ارتینگ، احساس برق گرفتگی خفیف هنگام لمس بدنهی تجهیزات فلزی است. این برق گرفتگی خفیف بیانگر تخلیه نشدن جریان نشتی و لزوم انجام تست ارت با استفاده از دستگاه ارت سنج در ساختمان یا تأسیسات صنعتی است.
۲- عملکرد نادرست تجهیزات حفاظتی
اگر کلید محافظ جان یا سایر تجهیزات حفاظتی به درستی عمل نمیکنند، می تواند یکی از علائم خرابی سیستم ارت باشد. در چنین شرایطی، ضرورت تست سیستم ارت کاملاً حیاتی است.
۳- نوسان ولتاژ و خطاهای مکرر سیستم برق
یکی از نشانه های نیاز به تست ارت در ساختمان یا تأسیسات صنعتی، مشاهده نوسان ولتاژ و بروز خطاهای مکرر در سیستم برق است. انجام تست مقاومت زمین در این مواقع به شناسایی منبع مشکل کمک بسیاری خواهد کرد.
تست ارت در چه مکان هایی لازم است؟
تست سیستم ارت با استفاده از دستگاه ارت سنج و با توجه به انواع ارت سنج در برخی مکانها الزامی و حیاتی است تا ایمنی افراد و تجهیزات تضمین شود. مهمترین مکانهایی که ضرورت تست سیستم ارت در آن ها احساس میشوند، موارد زیر هستند:
۱- تست ارت در ساختمان های مسکونی و اداری
در ساختمانهای مسکونی و اداری، تست ارتینگ برای حفظ ایمنی ساکنان و تجهیزات الکتریکی لازم است. بررسی دورهای سلامت چاه ارت از بروز حوادث ناگوار جلوگیری میکند.
۲- تست ارت در کارخانه ها و محیط های صنعتی
در کارخانه ها به دلیل استفاده از ماشین آلات سنگین، سیستمهای اتوماسیون صنعتی، بنابراین تست ارت با دستگاه ارت تستر در تاسیسات صنعتی نه تنها برای ایمنی افراد، بلکه برای حفاظت از تجهیزات گران قیمت، حیاتی است. این کار نقش مهمی در افزایش ایمنی دارد.
۳- تست ارت در مراکز حساس (دیتاسنتر، بیمارستان، آزمایشگاه)
در مراکز حساسی مانند دیتاسنترها، بیمارستانها و آزمایشگاه ها، حتی کوچکترین اختلال در سیستم ارت میتواند خسارات جبران ناپذیری داشته باشد. بنابراین در این مراکز استفاده از دستگاه ارت سنج یک الزام است، نه انتخاب.
خطاهای رایج در زمان تست سیستم ارت
برخی خطاهای رایج در تست ارت میتواند نتیجه تست را نادرست نشان دهد که شامل موارد زیر هستند:
۱- تست ارت بدون قطع بار الکتریکی
یکی از خطاهای رایج در تست ارت، انجام اندازهگیری بدون قطع بار الکتریکی است. این کار باعث ثبت نتایج نادرست در تست ارت میشود.
۲- انتخاب نادرست انواع ارت سنج
انتخاب دستگاه ارت سنج نا متناسب با نوع سیستم ارت یا انتخاب روش اندازهگیری نادرست، دقت تست را کاهش می دهد. آشنایی با استاندارد تست ارت و انتخاب ابزار صحیح بسیار مهم است. در اینجا یک راهنمای انتخاب ارت سنج ارائه شده است تا با در نظر گرفتن نوع سیستم و شرایط محیطی، بتوانید بهترین دستگاه را برای اندازهگیری دقیق و ایمن انتخاب کنید.
۳- انجام تست در شرایط نامناسب خاک
رطوبت، دما و شرایط فیزیکی خاک تأثیر مستقیم بر نتیجه تست ارت دارد. انجام تست در شرایطی که خاک مناسب اندازهگیری نیست، نتایج درستی به همراه نخواهد داشت.
هر چند وقت یک بار باید تست ارت انجام شود؟
تست ارت با استفاده از دستگاه ارت سنج باید بهصورت دورهای انجام شود تا از عملکرد صحیح سیستم ارت اطمینان حاصل شود. بازه زمانی انجام این تست به شرایط محیطی، نوع کاربری و میزان حساسیت سیستم برق بستگی دارد.
دوره های پیشنهادی تست ارت طبق استاندارد
طبق استاندارد تست ارت، معمولاً توصیه میشود تست سیستم ارت حداقل سالی یک بار انجام شود. در محیطهای حساس یا صنعتی، این بازه میتواند کوتاه تر باشد.
تفاوت دوره تست ارت در محیط های مختلف
دوره تستینگ ارت در تاسیسات صنعتی یا ساختمان های مسکونی متفاوت است. عواملی مانند نوع خاک، میزان رطوبت و شدت مصرف برق در تعیین زمان تست ارت نقش مهمی دارند.
بیشتر بخوانید: ارت سنج کلمپی چیست؟
قبل از تست ارت به چه نکاتی باید توجه کرد؟
برای انجام صحیح تست ارت با استفاده از دستگاه ارت سنج، رعایت نکات زیر بسیار مهم است.
۱- آماده سازی محل و تجهیزات
اولین گام پیش از انجام تست ارت با استفاده از دستگاه ارت سنج، آماده سازی صحیح محل و تجهیزات اندازهگیری است. تمامی اتصالات سیستم ارت باید بررسی شوند تا زنگزدگی یا قطع شدگی در مسیر وجود نداشته باشد.
۲- بررسی شرایط محیطی و رطوبت خاک
رطوبت خاک یکی از عوامل مهم در تست مقاومت زمین است. خاک بدون رطوبت مقاومت بالاتری نسبت به خاک مرطوب دارد و همین موضوع میتواند باعث افزایش عدد اندازهگیری شده شود. به همین دلیل، زمان انجام تست با دستگاه ارت سنج باید به رطوبت خاک توجه داشت.
۳- انتخاب روش صحیح اندازه گیری مقاومت زمین
برای اندازهگیری مقاومت زمین با ارت ستتر، روشهای مختلفی وجود دارد و انتخاب روش مناسب به نوع سیستم ارت، محل اجرا و شرایط محیطی بستگی دارد. روش سه سیمه و چهار سیمه از رایجترین روشها هستند که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند و آشنایی با آنها در کنار بررسی قیمت ارت سنج میتواند به انتخاب آگاهانهتر کمک کند.
جمع بندی – چه زمانی تست ارت را جدی بگیریم؟
به منظرو حفظ ایمنی افراد و جلوگیری از بروز حوادث، تست ارت باید بهصورت دورهای انجام شود. استفاده از دستگاه ارت سنج در زمان مناسب، از بروز بسیاری از حوادث و خسارات جلوگیری می کند. اگر قصد دارید سیستم ارت خود را بررسی کنید، انتخاب یک ارت سنج مناسب و آشنایی با کاربردهای آن، اولین قدم برای افزایش ایمنی است.
